Mùi hoa sữa nồng nặc khiến nhiều người cảm thấy nhức đầu, khó thở, chóng mặt, nhưng không ít người mang hương thơm và vẻ đẹp kiêu sa của hoa sữa về trưng tại nhà. Đặc biệt những công dụng chữa bệnh bất ngờ của hoa sữa thì không phải ai cũng biết.
Cây thuốc quý, có thể chữa nhiều bệnh
Những đợt gió lạnh sắp về cũng là lúc hoa sữa bắt đầu nở rộ trên các tuyến đường, con phố khắp thủ đô Hà Nội. Hoa sữa có mùi thơm hắc. Ở những nơi cây sữa trồng tập trung dày đặc thì mùi hoa sữa gây cảm giác khó chịu cho những người không thích ngửi mùi hoa này.
Nhưng ngược lại, mùi hương hoa sữa, mùi đặc trưng về mùa thu của Hà Nội, khiến những người Hà Nội đi xa đều nhớ về thủ đô Hà Nội ngàn năm văn hiến. Đặc biệt, có không ít người yêu vẻ đẹp kiêu sa và mùi hương hoa sữa.
Trao đổi về việc hoa sữa có độc có thể gây bệnh cho nhiều người, PGS.TSKH Trần Công Khánh, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển cây thuốc dân tộc cổ truyền (CREDEP), cho biết cây hoa sữa, còn có tên là mùa cua, mò cua, mạy tản (Tày), co tin pất (Thái). Tên khoa học là Alstonia scholaris (L.) R. Br., họ trúc đào (Apocynaceae).
Hoa sữa là cây gỗ, cao khoảng 10-20m, vỏ thân nứt nẻ, màu nâu xám. Lá đơn, mọc vòng 5-8 lá tập trung ở các mấu đầu cành; phiến lá dày, hình bầu dục hẹp, dài 8-15cm, rộng 3-4,5cm.
Cụm hoa ở đầu cành, mang nhiều hoa nhỏ, màu trắng hay vàng nhạt, mùi thơm hắc, nhất là về đêm. Quả dài 15-25cm, thõng xuống, chứa nhiều hạt dẹt, hai đầu hạt có mào lông màu nâu. Toàn cây có nhựa mủ trắng như sữa. Mùa hoa quả từ tháng 9 đến tháng 12.
Loài cây này phân bố ở vùng nhiệt đới châu Á. Ở Việt Nam, cây mọc hoang rải rác và cũng được trồng ở nhiều nơi, dọc các đường phố hoặc công viên để lấy bóng mát. Đây là loại cây đô thị, dễ trồng và có vẻ đẹp riêng.
Công dụng cây hoa sữa không chỉ trồng để lấy bóng mát, mà nó còn là cây thuốc quý, có thể chữa được nhiều bệnh nhờ có các hợp chất sau:
Vỏ thân và vỏ rễ chứa nhiều alcaloid (0,16- 0,27%) có nhân indol như ditamin, echitamin, echitamidin, akuamicin, akuamicin-N-oxyd, tubotaiwin, nechicerin, echitin.
Lá chứa các chất alschomin, isoalschomin, valesamin, alstonamin, scholaricin.
Hoa sữa có tinh dầu, trong đó có caren-3, geraniol, terpinolen, echitin, lupeol acetat, p. menthan-1, 2, 8 – triol.
Theo Đông y, vỏ cây sữa có vị đắng, tính mát, ít độc; có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu thũng, chỉ thống, bình suyễn, chỉ khái, triệt ngược, phát hãn, kiện vị.
